Świadczenia rodzinne

Zamieścił: admin 2016.02.10

Złotówka za złotówkę – nowe zasady ustalania prawa do zasiłku rodzinnego i dodatków

Z dniem 1 stycznia 2016 r. zmienił się sposób ustalania prawa do świadczeń w przypadku przekroczenia kryterium dochodowego. Nowy przepis zakłada obniżenie wysokości świadczeń rodzinnych zamiast całkowitego pozbawienia do nich prawa. Zasada „złotówka za złotówkę” ma zastosowanie jedynie do zasiłku rodzinnego i dodatków do tego świadczenia. Inne świadczenia uzależnione od wysokości dochodów rodziny – becikowe i specjalny zasiłek opiekuńczy przyznawane są na starych zasadach.
Zasady ustalania od 1.01.2016 r. prawa do zasiłku rodzinnego i dodatków w przypadku przekroczenia ustalonego progu dochodowego
1. Dochód rodziny może przekraczać kwotę wynoszącą odpowiednio 674 zł lub 764 zł w przypadku rodziny z dzieckiem niepełnosprawnym, pomnożoną przez liczbę członków danej rodziny, o kwotę nie wyższą niż łączna kwota zasiłków rodzinnych wraz z dodatkami przysługujących danej rodzinie w okresie zasiłkowym, na który jest ustalane prawo do tych świadczeń.
2. W przypadku przekroczenia zasiłek rodzinny i dodatki do zasiłku rodzinnego przysługują w wysokości różnicy między łączną kwotą zasiłków rodzinnych wraz z dodatkami przysługującymi danej rodzinie w okresie zasiłkowym, a kwotą, o którą został przekroczony dochód rodziny. Przy czym, jeżeli ustalona kwota do wypłaty będzie niższa niż 20,00 zł, świadczenia te nie przysługują.
3. Łączna kwota zasiłków rodzinnych wraz z dodatkami to suma przysługujących danej rodzinie w danym okresie zasiłkowym:
  • a) zasiłków rodzinnych podzielonych przez liczbę miesięcy, na które danej rodzinie jest ustalane prawo do tych zasiłków,
  • b) dodatków do zasiłku rodzinnego z tytułu: opieki nad dzieckiem w okresie korzystania z urlopu wychowawczego, samotnego wychowywania dziecka, wychowywania dziecka w rodzinie wielodzietnej, kształcenia i rehabilitacji dziecka, podzielonych przez liczbę miesięcy, na które danej rodzinie jest ustalane prawo do tych dodatków,
  • c) dodatków do zasiłku rodzinnego z tytułu: urodzenia dziecka, rozpoczęcia roku szkolnego, podjęcia przez dziecko nauki w szkole poza miejscem zamieszkania, podzielonych przez 12.

Świadczenie rodzicielskie – nowe świadczenie w GOPS.


Od 1 stycznia 2016 r. wprowadzono nowe świadczenie rodzinne, które przysługuje w związku z urodzeniem dziecka albo w związku z przysposobieniem lub objęciem opieką dziecka w wieku do ukończenia siódmego roku życia, a w przypadku dziecka wobec którego podjęto decyzję o odroczeniu obowiązku szkolnego, do ukończenia przez dziecko dziesiątego roku życia.
Świadczenie rodzicielskie przysługuje osobie, która nie ma uprawnień do zasiłku macierzyńskiego,  ani nie ma uprawnień do świadczeń  poza ubezpieczeniowych związanych z macierzyństwem lub rodzicielstwem, tj. nie otrzymuje w związku z urodzeniem lub przyjęciem dziecka na wychowanie uposażenia. Mogą z niego skorzystać miedzy innymi: studenci, osoby bezrobotne (niezależnie czy są zarejestrowane w Urzędzie Pracy czy nie), osoby pracujące na umowach cywilno-prawnych oraz osoby zatrudnione lub prowadzące pozarolniczą działalność gospodarczą jeżeli nie pobierają zasiłku macierzyńskiego.
Świadczenie to nie przysługuje, jeżeli drugi z rodziców lub opiekunów dziecka jest uprawniony do zasiłku macierzyńskiego lub uposażenia w związku z urodzeniem lub przyjęciem dziecka na wychowanie.
Nowe świadczenie będzie przyznawane niezależnie od dochodu rodziny i będzie można je pobierać przez rok  (52 tygodnie) w przypadku urodzenia bądź przyjęcia na wychowanie jednego dziecka, przez 65 tygodni w przypadku dwójki dzieci, 67 tygodni – trójki, 69 tygodni – czwórki, a przy piątce i więcej – 71 tygodni.
Świadczenie to mogą otrzymać rodzice dzieci urodzonych przed 1 stycznia 2016 r., którzy nie mają prawa do zasiłku macierzyńskiego – w takim przypadku, świadczenie rodzicielskie będzie im przysługiwało od 1 stycznia 2016 r. do ukończenia przez dziecko 1 roku życia (odpowiednio dłużej w przypadku wieloraczków).


WARUNKI OTRZYMANIA ŚWIADCZENIA RODZICIELSKIEGO
Aby otrzymać świadczenie należy złożyć wniosek o ustalenie prawa do świadczenia rodzicielskiego wraz z dokumentem tożsamości, aktem urodzenia dziecka, oświadczeniem o braku uprawnień do zasiłku macierzyńskiego lub uposażenia, oświadczeniem składanym w celu ustalenia ustawodawstwa państwa właściwego do wypłaty świadczeń rodzinnych, oświadczeniem dotyczącym danych osobowych, oświadczeniem dotyczącym formy wypłacania świadczeń
Termin składania wniosków:
W przypadku urodzenia, przysposobienia lub objęcia opieką dziecka w 2015 r. wniosek należy złożyć w terminie do 31.03.2016 r. – w tym przypadku świadczenie przyznane zostanie od 1.01.2016 r.
Jeżeli wniosek zostanie złożony po 31.03.2016 r. nie później jednak niż do dnia przysługiwania świadczenia, świadczenie rodzicielskie zostanie przyznane od miesiąca złożenia wniosku.
W przypadku urodzenia, przysposobienia lub objęcia opieką dziecka po 31.12.2015 r. – trzy miesiące od dnia porodu, przysposobienia lub objęcia opieką- w tym przypadku świadczenie przyznawane jest od dnia urodzenia dziecka. Jeżeli wniosek zostanie złożony po tym terminie świadczenie zostaje przyznane od miesiąca złożenia wniosku
Świadczenie rodzicielskie wlicza się do dochodu w innych systemach wsparcia rodzin, w szczególności przy ustalaniu prawa do świadczeń z pomocy społecznej, świadczeń rodzinnych, świadczeń  z funduszu alimentacyjnego.

Zasiłek rodzinny oraz dodatki


Zasiłek rodzinny ma na celu częściowe pokrycie wydatków na utrzymanie dziecka.
Prawo do świadczeń rodzinnych ustala się na okres zasiłkowy tj. okres od dnia 1 listopad do dnia 31 październik następnego roku kalendarzowego.
W przypadku, gdy osoba ubiegająca się o świadczenia rodzinne na nowy okres zasiłkowy złoży wniosek wraz z dokumentami do dnia 30 września, ustalenie prawa do świadczeń rodzinnych oraz wypłata świadczeń przysługujących za miesiąc listopad następuje do dnia 30 listopada.
W przypadku, gdy osoba ubiegająca się o świadczenia rodzinne na nowy okres zasiłkowy złoży wniosek wraz z dokumentami w okresie od dnia 1 października do dnia 30 listopada, ustalenie prawa do świadczeń rodzinnych oraz wypłata świadczeń przysługujących za miesiąc listopad następuje do dnia 31 grudnia.
Prawo do zasiłku rodzinnego i dodatków do tego zasiłku przysługuje:
1. rodzicom, jednemu z rodziców albo opiekunowi prawnemu dziecka;
2. opiekunowi faktycznemu dziecka;
3. osobie uczącej się.
Kryterium dochodowe uprawniające do zasiłku rodzinnego
1. Zasiłek rodzinny przysługuje, jeżeli dochód rodziny w przeliczeniu na osobę albo dochód osoby uczącej się nie przekracza kwoty 674,00 zł w okresie od 1 listopada 2015.
2. W przypadku gdy członkiem rodziny jest dziecko legitymujące się orzeczeniem o niepełnosprawności lub orzeczeniem o umiarkowanym albo o znacznym stopniu niepełnosprawności, zasiłek rodzinny przysługuje, jeżeli dochód rodziny w przeliczeniu na osobę albo dochód osoby uczącej się nie przekracza kwoty i 764,00 zł w okresie od 1 listopada 2015.


W przypadku utraty dochodu przez członka rodziny, osobę uczącą się lub dziecko pozostające pod opieką opiekuna prawnego w roku kalendarzowym poprzedzającym okres zasiłkowy lub po tym roku, ustalając ich dochód, nie uwzględnia się dochodu utraconego.
W przypadku uzyskania dochodu przez członka rodziny, osobę uczącą się lub dziecko pozostające pod opieką opiekuna prawnego w roku kalendarzowym poprzedzającym okres zasiłkowy, ustalając dochód członka rodziny, osoby uczącej się lub dziecka pozostającego pod opieką opiekuna prawnego, uzyskany w tym roku dochód dzieli się przez liczbę miesięcy, w których dochód ten został osiągnięty, jeżeli dochód ten jest uzyskiwany w dniu ustalania prawa do świadczeń rodzinnych.
W przypadku uzyskania dochodu przez członka rodziny, osobę uczącą się lub dziecko pozostające pod opieką opiekuna prawnego po roku kalendarzowym poprzedzającym okres zasiłkowy dochód ich ustala się na podstawie dochodu członka rodziny, dochodu osoby uczącej się lub dochodu dziecka pozostającego pod opieką opiekuna prawnego, powiększonego o kwotę uzyskanego dochodu z miesiąca następującego po miesiącu, w którym dochód został osiągnięty, jeżeli dochód ten jest uzyskiwany w dniu ustalania prawa do świadczeń rodzinnych

Zasiłek rodzinny przysługuje do ukończenia przez dziecko:
1. 18 roku życia lub
2. nauki w szkole, jednak nie dłużej niż do ukończenia 21 roku życia, albo
3. 24 roku życia, jeżeli kontynuuje naukę w szkole lub w szkole wyższej i legitymuje się orzeczeniem o umiarkowanym albo znacznym stopniu niepełnosprawności. Zasiłek rodzinny przysługuje osobie uczącej się w szkole lub w szkole wyższej, jednak nie dłużej niż do ukończenia 24 roku życia.


Wysokość zasiłku rodzinnego od 1 listopada 2015 wynosi miesięcznie:
89,00 zł - na dziecko w wieku do ukończenia 5 roku życia,
 118,00 zł  - na dziecko w wieku powyżej 5 roku życia do ukończenia 18 roku życia,
129,00 zł - - na dziecko w wieku powyżej 18 roku życia do ukończenia 24 roku życia.


Zasiłek rodzinny nie przysługuje, jeżeli:
1. dziecko lub osoba ucząca się pozostają w związku małżeńskim;
2. dziecko zostało umieszczone w instytucji zapewniającej całodobowe utrzymanie albo w pieczy zastępczej;
3. osoba ucząca się została umieszczona w instytucji zapewniającej całodobowe utrzymanie;
4. pełnoletnie dziecko lub osoba ucząca się jest uprawniona do zasiłku rodzinnego na własne dziecko;
5. osobie samotnie wychowującej dziecko nie zostało zasądzone świadczenie alimentacyjne na rzecz dziecka od jego rodzica, chyba że:

  • 1. rodzice lub jedno z rodziców dziecka nie żyje,
  • 2. ojciec dziecka jest nieznany,
  • 3. powództwo o ustalenie świadczenia alimentacyjnego od drugiego z rodziców zostało oddalone,
  • 4. sąd zobowiązał jednego z rodziców do ponoszenia całkowitych kosztów utrzymania dziecka i nie zobowiązał drugiego z rodziców do świadczenia alimentacyjnego na rzecz tego dziecka.
  • 5. członkowi rodziny przysługuje na dziecko zasiłek rodzinny za granicą, chyba że przepisy o koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego lub dwustronne umowy o zabezpieczeniu społecznym stanowią inaczej

Do zasiłku rodzinnego przysługują dodatki z tytułu:
1. urodzenia dziecka,
2. opieki nad dzieckiem w okresie korzystania z urlopu wychowawczego,
3. samotnego wychowywania dziecka,
4. wychowywania dziecka w rodzinie wielodzietnej,
5. kształcenia i rehabilitacji dziecka niepełnosprawnego,
6. rozpoczęcia roku szkolnego,
7. podjęcia przez dziecko nauki w szkole poza miejscem zamieszkania.


Dodatek z tytułu urodzenia dziecka:

  • przysługuje matce lub ojcu albo opiekunowi prawnemu dziecka
  • przysługuje w wieku do ukończenia przez dziecko pierwszego roku życia
  • przysługuje jednorazowo, w wysokości 1.000,00 zł
  • dodatek z tytułu urodzenia dziecka przysługuje, jeżeli kobieta pozostawała pod opieką medyczną nie później niż od 10 tygodnia ciąży do porodu, pozostawanie pod opieką medyczną potwierdza się zaświadczeniem lekarskim lub zaświadczeniem wystawionym przez położną , które zawiera także przynajmniej jedną datę badania lekarskiego w każdym z trzech trymestrów ciąży.

W przypadku wystąpienia o przysposobienie więcej niż jednego dziecka lub urodzenia więcej niż jednego dziecka podczas jednego porodu dodatek przysługuje na każde dziecko.
Dodatek z tytułu opieki nad dzieckiem w okresie korzystania z urlopu wychowawczego
przysługuje matce lub ojcu, opiekunowi faktycznemu dziecka albo opiekunowi prawnemu dziecka, jeżeli dziecko pozostaje pod jego faktyczną opieką, uprawnionemu do urlopu wychowawczego, nie dłużej jednak niż przez okres:

  • 24 miesięcy kalendarzowych;
  • 36 miesięcy kalendarzowych, jeżeli sprawuje opiekę nad więcej niż jednym dzieckiem urodzonym podczas jednego porodu;
  • 72 miesięcy kalendarzowych, jeżeli sprawuje opiekę nad dzieckiem legitymującym się orzeczeniem o niepełnosprawności albo o znacznym stopniu niepełnosprawności;

przysługuje w wysokości 400,00 zł miesięcznie;
dodatek przysługujący za niepełne miesiące kalendarzowe wypłaca się w wysokości 1/30 dodatku miesięcznego za każdy dzień. Kwotę dodatku przysługującą za niepełny miesiąc zaokrągla się do 10 groszy w górę.
W przypadku równoczesnego korzystania z urlopu wychowawczego przez oboje rodziców lub opiekunów prawnych dziecka przysługuje jeden dodatek.


Dodatek nie przysługuje osobie, jeżeli:

  • bezpośrednio przed uzyskaniem prawa do urlopu wychowawczego pozostawała w stosunku pracy przez okres krótszy niż 6 miesięcy;
  • podjęła lub kontynuuje zatrudnienie lub inną pracę zarobkową, która uniemożliwia sprawowanie osobistej opieki nad dzieckiem w okresie korzystania z urlopu wychowawczego;
  • dziecko zostało umieszczone w placówce zapewniającej całodobową opiekę, w tym w specjalnym ośrodku szkolno-wychowawczym, z wyjątkiem podmiotu wykonującego działalność leczniczą, i korzysta w niej z całodobowej opieki, przez pięć dni w tygodniu, oraz w innych przypadkach zaprzestania sprawowania osobistej opieki nad dzieckiem;
  • w okresie urlopu wychowawczego korzysta z zasiłku macierzyńskiego.

Obywatelom państw członkowskich Unii Europejskiej i Europejskiego Obszaru Gospodarczego do okresu zatrudnienia wymaganego do nabycia prawa do dodatku zalicza się okres zatrudnienia na terytorium państw członkowskich Unii Europejskiej i Europejskiego Obszaru Gospodarczego.
Dodatek z tytułu samotnego wychowywania dziecka

  • przysługuje samotnie wychowującym dziecko matce lub ojcu, opiekunowi faktycznemu dziecka albo opiekunowi prawnemu dziecka, jeżeli nie zostało zasądzone świadczenie alimentacyjne na rzecz dziecka od drugiego z rodziców dziecka, ponieważ:
  • drugi z rodziców dziecka nie żyje,
  • ojciec dziecka jest nieznany,
  • powództwo o ustalenie świadczenia alimentacyjnego od drugiego z rodziców zostało oddalone;
  • dodatek przysługuje również osobie uczącej się, jeżeli oboje rodzice osoby uczącej się nie żyją;
  • dodatek przysługuje w wysokości 185,00 zł miesięcznie na dziecko, nie więcej jednak niż 370,00 zł na wszystkie dzieci w okresie od 1 listopada 2015;
  • w przypadku dziecka legitymującego się orzeczeniem o niepełnosprawności lub orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności kwotę dodatku zwiększa się o80,00 zł na dziecko, nie więcej jednak niż o 160,00 zł na wszystkie dzieci.

Dodatek z tytułu wychowywania dziecka w rodzinie wielodzietnej

  • przysługuje matce lub ojcu, opiekunowi faktycznemu dziecka albo opiekunowi prawnemu dziecka;
  • dodatek przysługuje w wysokości  90,00 zł w okresie od 1 listopada 2015 miesięcznie na trzecie i na następne dzieci uprawnione do zasiłku rodzinnego

Dodatek z tytułu kształcenia i rehabilitacji dziecka

  • przysługuje matce lub ojcu, opiekunowi faktycznemu dziecka albo opiekunowi prawnemu dziecka, a także osobie uczącej się na pokrycie zwiększonych wydatków związanych z rehabilitacją lub kształceniem dziecka w wieku:
  • do ukończenia 16 roku życia, jeżeli legitymuje się orzeczeniem o niepełnosprawności;
  • powyżej 16 roku życia do ukończenia 24 roku życia, jeżeli legitymuje się orzeczeniem o umiarkowanym albo o znacznym stopniu niepełnosprawności;

Dodatek przysługuje miesięcznie w wysokości( od 1 listopada 2015):

  •  80,00 zł na dziecko w wieku do ukończenia 5 roku życia
  •  100,00 zł  na dziecko w wieku powyżej 5 roku życia do ukończenia 24 roku życia

Dodatek z tytułu rozpoczęcia roku szkolnego

  • przysługuje matce lub ojcu, opiekunowi faktycznemu dziecka albo opiekunowi prawnemu dziecka, a także osobie uczącej się na częściowe pokrycie wydatków związanych z rozpoczęciem w szkole nowego roku szkolnego;
  • przysługuje również na dziecko rozpoczynające roczne przygotowanie przedszkolne (zerówka);
  • dodatek przysługuje raz w roku, w związku z rozpoczęciem roku szkolnego albo rocznego przygotowania przedszkolnego, w wysokości 100,00 zł na dziecko;
  • wniosek o wypłatę dodatku składa się do dnia zakończenia okresu zasiłkowego, w którym rozpoczęto rok szkolny albo roczne przygotowanie przedszkolne;
  • wniosek złożony po terminie organ właściwy pozostawia bez rozpoznania.

Dodatek z tytułu podjęcia przez dziecko nauki w szkole poza miejscem zamieszkania
przysługuje matce lub ojcu dziecka, opiekunowi prawnemu albo opiekunowi faktycznemu dziecka lub osobie uczącej się:
1. w związku z zamieszkiwaniem w miejscowości, w której znajduje się siedziba szkoły ponadgimnazjalnej lub szkoły artystycznej, w której realizowany jest obowiązek szkolny i obowiązek nauki, a także szkoły podstawowej lub gimnazjum w przypadku dziecka lub osoby uczącej się, legitymującej się orzeczeniem o niepełnosprawności lub o stopniu niepełnosprawności - w wysokości  105,00 zł  (od 1 listopada 2015) miesięcznie na dziecko albo;
2. w związku z dojazdem z miejsca zamieszkania do miejscowości, w której znajduje się siedziba szkoły, w przypadku dojazdu do szkoły ponadgimnazjalnej, a także szkoły artystycznej, w której realizowany jest obowiązek szkolny i obowiązek nauki w zakresie odpowiadającym nauce w szkole ponadgimnazjalnej - w wysokości  63,00 zł  (od 1 listopada 2015) miesięcznie na dziecko;
dodatek przysługuje przez 10 miesięcy w roku w okresie pobierania nauki od września do czerwca następnego roku kalendarzowego


"Becikowe" czyli jednorazowa zapomoga z tytułu urodzenia się dziecka


Jednorazowa zapomoga z tytułu urodzenia się dziecka przysługuje:

  • z tytułu urodzenia się żywego dziecka;
  • jednorazowo w wysokości 1 000 zł na jedno dziecko;
  • jednorazowa zapomoga przysługuje matce lub ojcu dziecka, opiekunowi prawnemu albo opiekunowi faktycznemu dziecka jeżeli dochód rodziny w przeliczeniu na osobę nie przekracza kwoty 1 922,00 zł;
  • wniosek o wypłatę jednorazowej zapomogi składa się w terminie 12 miesięcy od dnia narodzin dziecka, a w przypadku gdy wniosek dotyczy dziecka objętego opieką prawną, opieką faktyczną albo dziecka przysposobionego - w terminie 12 miesięcy od dnia objęcia dziecka opieką albo przysposobienia;
  • jednorazowa zapomoga przysługuję, jeżeli kobieta pozostawała pod opieką medyczną nie później niż od 10 tygodnia ciąży;
  • wniosek złożony po terminie organ właściwy pozostawia bez rozpoznania.

Jednorazowa zapomoga nie przysługuje, jeżeli członkowi rodziny przysługuje za granicą świadczenie z tytułu urodzenia dziecka, chyba że przepisy o koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego lub dwustronne umowy o zabezpieczeniu społecznym stanowią inaczej.

Świadczenia opiekuńcze: zasiłek pielęgnacyjny, świadczenie pielęgnacyjne oraz specjalny zasiłek opiekuńczy
Zasiłek pielęgnacyjny
Zasiłek pielęgnacyjny przyznaje się w celu częściowego pokrycia wydatków wynikających z konieczności zapewnienia osobie niepełnosprawnej opieki i pomocy innej osoby w związku z niezdolnością do samodzielnej egzystencji.
Zasiłek pielęgnacyjny przysługuje:

  • niepełnosprawnemu dziecku;
  • osobie niepełnosprawnej w wieku powyżej 16 roku życia, jeżeli legitymuje się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności;
  • osobie, która ukończyła 75 lat;
  • także osobie niepełnosprawnej w wieku powyżej 16 roku życia legitymującej się orzeczeniem o umiarkowanym stopniu niepełnosprawności, jeżeli niepełnosprawność powstała w wieku do ukończenia 21 roku życia;
  • zasiłek pielęgnacyjny przysługuje w wysokości 153,00 zł miesięcznie.

Zasiłek pielęgnacyjny nie przysługuje:

  • osobie umieszczonej w instytucji zapewniającej całodobowe utrzymanie;
  • jeżeli członkowi rodziny przysługuje za granicą świadczenie na pokrycie wydatków związanych z pielęgnacją tej osoby, chyba że przepisy o koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego lub dwustronne umowy o zabezpieczeniu społecznym stanowią inaczej

Zasiłek pielęgnacyjny nie przysługuje osobie uprawnionej do dodatku pielęgnacyjnego.


Świadczenie pielęgnacyjne
Świadczenie pielęgnacyjne z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej przysługuje:

1. Matce albo ojcu,
2. Opiekunowi faktycznemu dziecka,
3. Osobie będącej rodziną zastępczą spokrewnioną w rozumieniu ustawy z dnia 9 czerwca 2011 r. o wspieraniu rodziny i systemie pieczy zastępczej,
4. Innym osobom, na których zgodnie z przepisami ustawy z dnia 25 lutego 1964 r. – Kodeks rodzinny i opiekuńczy ciąży obowiązek alimentacyjny, z wyjątkiem osób o znacznym stopniu niepełnosprawności jeżeli nie podejmują lub rezygnują z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w celu sprawowania opieki nad osobą legitymującą się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności albo orzeczeniem o niepełnosprawności łącznie ze wskazaniami: konieczności stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osoby w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji oraz konieczności stałego współudziału na co dzień opiekuna dziecka w procesie jego leczenia, rehabilitacji i edukacji.
Osobom, o których mowa w pkt 4, innym niż spokrewnione w pierwszym stopniu z osobą wymagającą opieki, przysługuje świadczenie pielęgnacyjne, w przypadku gdy spełnione są łącznie następujące warunki:
1. Rodzice osoby wymagającej opieki nie żyją, zostali pozbawieni praw rodzicielskich, są małoletni lub legitymują się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności;
2. Nie ma innych osób spokrewnionych w pierwszym stopniu, są małoletnie lub legitymują się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności;
3. Nie ma osób, o których mowa w ust. 1 pkt 2 i 3, lub legitymują się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności.
Świadczenie pielęgnacyjne przysługuje, jeżeli niepełnosprawność osoby wymagającej opieki powstała:
1. Nie później niż do ukończenia 18 roku życia lub
2. W trakcie nauki w szkole lub w szkole wyższej, jednak nie później niż do ukończenia 25 roku życia.
Świadczenie pielęgnacyjne przysługuje:

  • w kwocie 1200,00 zł miesięcznie, w okresie od 2015-01-01 do 2015-12-31,
  • w kwocie 1300,00 zł miesięcznie, w okresie od 2016-01-01.

Świadczenie pielęgnacyjne przysługujące za niepełne miesiące kalendarzowe wypłaca się w wysokości 1/30 świadczenia pielęgnacyjnego za każdy dzień. Należną kwotę świadczenia zaokrągla się do 10 groszy w górę.
Świadczenie pielęgnacyjne nie przysługuje jeżeli:
1. osoba sprawująca opiekę:
ma ustalone prawo do emerytury, renty, renty rodzinnej z tytułu śmierci małżonka przyznanej w przypadku zbiegu prawa do renty rodzinnej i innego świadczenia emerytalno-rentowego, renty socjalnej, zasiłku stałego, nauczycielskiego świadczenia kompensacyjnego, zasiłku przedemerytalnego lub świadczenia przedemerytalnego,
ma ustalone prawo do specjalnego zasiłku opiekuńczego lub świadczenia pielęgnacyjnego lub zasiłku dla opiekuna, o którym mowa w ustawie z dnia 4 kwietnia 2014 r. o ustaleniu i wypłacie zasiłków dla opiekunów;
2. osoba wymagająca opieki:
pozostaje w związku małżeńskim, chyba że współmałżonek legitymuje się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności,
została umieszczona w rodzinie zastępczej, z wyjątkiem rodziny zastępczej spokrewnionej, rodzinnym domu dziecka albo, w związku z koniecznością kształcenia, rewalidacji lub rehabilitacji, w placówce zapewniającej całodobową opiekę, w tym w specjalnym ośrodku szkolno-wychowawczym, z wyjątkiem podmiotu wykonującego działalność leczniczą i korzysta w niej z całodobowej opieki przez więcej niż 5 dni w tygodniu;
3. na osobę wymagającą opieki inna osoba ma ustalone prawo do wcześniejszej emerytury;
4. członek rodziny osoby sprawującej opiekę ma ustalone prawo do dodatku do zasiłku rodzinnego, o którym mowa w art. 10, specjalnego zasiłku opiekuńczego lub świadczenia pielęgnacyjnego lub prawo do zasiłku dla opiekuna, o którym mowa w ustawie z dnia 4 kwietnia 2014 r. o ustaleniu i wypłacie zasiłków dla opiekunów;;
5. na osobę wymagającą opieki jest ustalone prawo do dodatku do zasiłku rodzinnego, o którym mowa w art. 10, prawo do specjalnego zasiłku opiekuńczego lub prawo do świadczenia pielęgnacyjnego lub prawo do zasiłku dla opiekuna, o którym mowa w ustawie z dnia 4 kwietnia 2014 r.;
6. na osobę wymagającą opieki inna osoba jest uprawniona za granicą do świadczenia na pokrycie wydatków związanych z opieką, chyba że przepisy o koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego lub dwustronne umowy o zabezpieczeniu społecznym stanowią inaczej.
Specjalny zasiłek opiekuńczy
1. Specjalny zasiłek opiekuńczy przysługuje osobom, na których zgodnie z przepisami ustawy z dnia 25 lutego 1964 r. - Kodeks rodzinny i opiekuńczy (Dz. U. z 2012 r. poz. 788 i 1529) ciąży obowiązek alimentacyjny, jeżeli rezygnują z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w związku z koniecznością sprawowania stałej opieki nad osobą legitymującą się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności albo orzeczeniem o niepełnosprawności łącznie ze wskazaniami: konieczności stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osoby w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji oraz konieczności stałego współudziału na co dzień opiekuna dziecka w procesie jego leczenia, rehabilitacji i edukacji.
2. Specjalny zasiłek opiekuńczy przysługuje, jeżeli łączny dochód rodziny osoby sprawującej opiekę oraz rodziny osoby wymagającej opieki w przeliczeniu na osobę nie przekracza kwoty, o której mowa w art. 5 ust. 2. Przepisy art. 5 ust. 4-9 stosuje się odpowiednio.
3. W przypadku gdy łączny dochód rodziny osoby sprawującej opiekę oraz rodziny osoby wymagającej opieki w przeliczeniu na osobę przekracza kwotę uprawniającą daną osobę do specjalnego zasiłku opiekuńczego o kwotę niższą lub równą kwocie odpowiadającej najniższemu zasiłkowi rodzinnemu przysługującemu w okresie, na który jest ustalany, specjalny zasiłek opiekuńczy przysługuje, jeżeli przysługiwał w poprzednim okresie zasiłkowym. W przypadku przekroczenia dochodu w kolejnym roku kalendarzowym specjalny zasiłek opiekuńczy nie przysługuje.
4. Za dochód rodziny osoby wymagającej opieki, o którym mowa w ust. 2, uważa się dochód następujących członków rodziny
1. w przypadku gdy osoba wymagająca opieki jest małoletnia:
a. osoby wymagającej opieki,
b. rodziców osoby wymagającej opieki,
c. małżonka rodzica osoby wymagającej opieki,
d. osoby, z którą rodzic osoby wymagającej opieki wychowuje wspólne dziecko,
e. pozostających na utrzymaniu osób, o których mowa w lit. a-d, dzieci w wieku do ukończenia 25. roku życia
- z tym że do członków rodziny nie zalicza się dziecka pozostającego pod opieką opiekuna prawnego, dziecka pozostającego w związku małżeńskim, pełnoletniego dziecka posiadającego własne dziecko, a także rodzica osoby wymagającej opieki zobowiązanego tytułem wykonawczym pochodzącym lub zatwierdzonym przez sąd do alimentów na jej rzecz;
2. w przypadku gdy osoba wymagająca opieki jest pełnoletnia:
a. osoby wymagającej opieki,
b. małżonka osoby wymagającej opieki,
c. osoby, z którą osoba wymagająca opieki wychowuje wspólne dziecko,
d. pozostających na utrzymaniu osób, o których mowa w lit. a-c, dzieci w wieku do ukończenia 25. roku życia
- z tym że do członków rodziny nie zalicza się dziecka pozostającego pod opieką opiekuna prawnego, dziecka pozostającego w związku małżeńskim, a także pełnoletniego dziecka posiadającego własne dziecko.
5. W przypadku gdy prawo do specjalnego zasiłku opiekuńczego ustala się na osobę znajdującą się pod opieką opiekuna prawnego lub umieszczoną w rodzinie zastępczej spokrewnionej w rozumieniu ustawy z dnia 9 czerwca 2011 r. o wspieraniu rodziny i systemie pieczy zastępczej (Dz. U. Nr 149, poz. 887, z późn. zm.), uwzględnia się dochód rodziny osoby sprawującej opiekę oraz dochód osoby wymagającej opieki.
6. Specjalny zasiłek opiekuńczy przysługuje w wysokości 520,00 zł miesięcznie.
7. Specjalny zasiłek opiekuńczy przysługujący za niepełne miesiące kalendarzowe wypłaca się w wysokości 1/30 specjalnego zasiłku opiekuńczego za każdy dzień. Należną kwotę zasiłku zaokrągla się do 10 groszy w górę.
8. Specjalny zasiłek opiekuńczy nie przysługuje, jeżeli:
1. osoba sprawująca opiekę:
a. ma ustalone prawo do emerytury, renty, renty rodzinnej z tytułu śmierci małżonka przyznanej w przypadku zbiegu prawa do renty rodzinnej i innego świadczenia emerytalno-rentowego, renty socjalnej, zasiłku stałego, nauczycielskiego świadczenia kompensacyjnego, zasiłku przedemerytalnego lub świadczenia przedemerytalnego,
b. uchylony
c. ma ustalone prawo do specjalnego zasiłku opiekuńczego lub świadczenia pielęgnacyjnego,
d. legitymuje się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności;
2. osoba wymagająca opieki została umieszczona w rodzinie zastępczej, z wyjątkiem rodziny zastępczej spokrewnionej, w rodzinnym domu dziecka albo, w związku z koniecznością kształcenia, rewalidacji lub rehabilitacji, w placówce zapewniającej całodobową opiekę, w tym w specjalnym ośrodku szkolno-wychowawczym, z wyjątkiem podmiotu wykonującego działalność leczniczą, i korzysta w niej z całodobowej opieki przez więcej niż 5 dni w tygodniu;
3. na osobę wymagającą opieki inna osoba ma ustalone prawo do wcześniejszej emerytury;
4. członek rodziny osoby sprawującej opiekę ma ustalone prawo do dodatku do zasiłku rodzinnego, o którym mowa w art. 10, specjalnego zasiłku opiekuńczego lub świadczenia pielęgnacyjnego lub zasiłku dla opiekuna, o którym mowa w ustawie z dnia 4 kwietnia 2014 r. o ustaleniu i wypłacie zasiłków dla opiekunów;;
5. na osobę wymagającą opieki jest ustalone prawo do dodatku do zasiłku rodzinnego, o którym mowa w art. 10, prawo do specjalnego zasiłku opiekuńczego lub prawo do zasiłku dla opiekuna, o którym mowa w ustawie z dnia 4 kwietnia 2014 r. o ustaleniu i wypłacie zasiłków dla opiekunów;
6. na osobę wymagającą opieki inna osoba jest uprawniona za granicą do świadczenia na pokrycie wydatków związanych z opieką, chyba że przepisy o koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego lub dwustronne umowy o zabezpieczeniu społecznym stanowią inaczej.

Zasiłek dla opiekunów
W dniu 15.05.2014 r. weszła w życie ustawa z dnia 30 kwietnia 2014 r. o ustaleniu i wypłacie zasiłków dla opiekunów /Dz.U . z 2014 r., poz. 567/.
Ustawa określa warunki nabywania oraz zasady ustalania i wypłacania zasiłków dla opiekunów i dotyczy wyłącznie tych osób, które utraciły prawo do świadczenia pielęgnacyjnego z dniem 1 lipca 2013 r. w związku z wygaśnięciem z mocy prawa decyzji przyznającej prawo do świadczenia pielęgnacyjnego.
Zasiłek dla opiekuna przysługuje:
1. Za okresy od dnia 1 lipca 2013 r. do dnia poprzedzającego dzień wejścia w życie ustawy tj. do 14 maja 2014 r. wraz z odsetkami, w których osoba spełnia warunki do otrzymania świadczenia pielęgnacyjnego określone w ustawie z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych w brzmieniu obowiązującym w dniu 31 grudnia 2012 r.
2. Od dnia wejścia w życie ustawy tj. od 15 maja 2014 r. jeżeli osoba spełnia warunki do otrzymania świadczenia pielęgnacyjnego określone w ustawie z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych w brzmieniu obowiązującym w dniu 31 grudnia 2012 r.
Zasiłek dla opiekuna nie przysługuje za okresy, w których:
1. Osobie ubiegającej się o zasiłek dla opiekuna zostało ustalone prawo do specjalnego zasiłku opiekuńczego lub świadczenia pielęgnacyjnego lub
2. Na osobę wymagającą opieki innej osobie zostało ustalone prawo do specjalnego zasiłku opiekuńczego lub świadczenia pielęgnacyjnego.
Gdy o zasiłek dla opiekuna ubiegają się rolnicy, małżonkowie rolników lub domownicy, świadczenie przysługuje im w przypadku zaprzestania prowadzenia przez nich gospodarstwa rolnego albo zaprzestania wykonywania pracy w gospodarstwie. Zaprzestanie prowadzenia gospodarstwa rolnego lub zaprzestanie wykonywania pracy w gospodarstwie rolnym potwierdza się stosownym oświadczeniem złożonym pod rygorem odpowiedzialności karnej za składanie fałszywych zeznań.

Zasiłek dla opiekuna przysługuje w wysokości 520,00 zł. miesięcznie.

Wymagane dokumenty
Do wniosku o przyznanie zasiłku rodzinnego należy dołączyć odpowiednio:

  • dokument stwierdzający tożsamość osoby ubiegającej się o zasiłek rodzinny;
  • skrócony odpis aktu urodzenia dziecka lub inny dokument stwierdzający wiek dziecka;
  • orzeczenie o niepełnosprawności albo o umiarkowanym lub znacznym stopniu niepełnosprawności - w przypadku gdy w rodzinie wychowuje się dziecko niepełnosprawne;
  • zaświadczenie szkoły albo oświadczenie o uczęszczaniu dziecka do szkoły (na załączniku nr 2) - w przypadku gdy dziecko ukończyło 18 rok życia
  • zaświadczenie szkoły wyższej albo oświadczenie o uczęszczaniu do szkoły wyższej (na załączniku nr 3) - w przypadku osoby uczącej się lub osoby legitymującej się orzeczeniem o umiarkowanym albo znacznym stopniu niepełnosprawności, jeżeli osoba uczy się w szkole wyższej;

Dokumenty stwierdzające wysokość dochodu rodziny, w tym odpowiednio:

  • zaświadczenia (lub oświadczenie na załączniku nr 5) o dochodzie podlegającym opodatkowaniu podatkiem dochodowym od osób fizycznych, na zasadach określonych w art. 27, 30b, 30c i 30e ustawy z dnia 26 lipca 1991 r. o podatku dochodowym od osób fizycznych, każdego członka rodziny, wydane przez naczelnika właściwego urzędu skarbowego,
  • oświadczenia członków rodziny rozliczających się na podstawie przepisów o zryczałtowanym podatku dochodowym od niektórych przychodów osiąganych przez osoby fizyczne o dochodzie osiągniętym w roku kalendarzowym poprzedzającym okres zasiłkowy ( załącznik nr 6),
  • oświadczenia członków rodziny o dochodzie niepodlegającym opodatkowaniu podatkiem dochodowym od osób fizycznych osiągniętym w roku kalendarzowym poprzedzającym okres zasiłkowy (załącznik nr 7),
  • zaświadczenia albo oświadczenia (załącznik nr 8) członków rodziny zawierające informację o wysokości składek na ubezpieczenie zdrowotne w roku kalendarzowym poprzedzającym okres zasiłkowy,

Inne zaświadczenia lub oświadczenia oraz dowody niezbędne do ustalenia prawa do świadczeń rodzinnych, w tym:

  • dokument stwierdzający wiek dziecka (kserokopia skróconego odpisu aktu urodzenia dziecka - oryginał do wglądu) ,
  • prawomocny wyrok sądu rodzinnego stwierdzający przysposobienie lub zaświadczenie sądu rodzinnego lub ośrodka adopcyjno-opiekuńczego o prowadzonym postępowaniu sądowym w sprawie o przysposobienie dziecka,
  • prawomocny wyrok sądu rodzinnego orzekający rozwód lub separację,
  • orzeczenie sądu rodzinnego o ustaleniu opiekuna prawnego dziecka,
  • zaświadczenie o wysokości ponoszonej opłaty za pobyt członka rodziny, przebywającego w instytucji zapewniającej całodobowe utrzymanie, w roku poprzedzającym okres zasiłkowy
  • kopię aktów zgonów rodziców lub kopię odpisów wyroków zasądzających alimenty, w przypadku osoby uczącej się
  • 26-cyfrowy numer konta bankowego

Jeżeli członek rodziny jest właścicielem gospodarstwa rolnego do wniosku o zasiłek rodzinny należy dołączyć:

  • zaświadczenie właściwego organu gminy, nakaz płatniczy (kserokopia - oryginał do wglądu) albo oświadczenie (na załączniku nr 9) o wielkości gospodarstwa rolnego wyrażonej w hektarach przeliczeniowych ogólnej powierzchni w roku poprzedzającym okres zasiłkowy;
  • umowę dzierżawy (kserokopia - oryginał do wglądu), w przypadku oddania części lub całości znajdującego się w posiadaniu rodziny gospodarstwa rolnego w dzierżawę, na podstawie umowy zawartej stosownie do przepisów o ubezpieczeniu społecznym rolników, albo oddania gospodarstwa rolnego w dzierżawę w związku z pobieraniem renty określonej w przepisach o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich ze środków pochodzących z Sekcji Gwarancji Europejskiego Funduszu Orientacji i Gwarancji Rolnej;
  • umowa (kserokopia - oryginał do wglądu) zawarta w formie aktu notarialnego, w przypadku wniesienia gospodarstwa rolnego do użytkowania przez rolniczą spółdzielnię produkcyjną.

Jeżeli członek rodziny prowadzi działalność opodatkowaną w formie ryczałtu ewidencjonowanego lub karty podatkowej do wniosku o zasiłek rodzinny należy dołączyć:

  • zaświadczenie Urzędu Skarbowego o formie opodatkowania;

Jeżeli członek rodziny ma zasądzone alimenty do wniosku o zasiłek rodzinny należy dołączyć:

  • przekazy lub przelewy pieniężne dokumentujące wysokość alimentów, jeżeli członkowie rodziny są zobowiązani wyrokiem sądu lub ugodą sądową do ich płacenia na rzecz osoby spoza rodziny
  • kopię odpisu wyroku sądu zasądzającego alimenty (kserokopia - oryginał do wglądu) na rzecz osób w rodzinie lub kopię odpisu protokołu posiedzenia zawierającego treść ugody sądowej,
  • przekazy lub przelewy pieniężne dokumentujące faktyczną wysokość otrzymywanych alimentów, w przypadku uzyskania alimentów niższych niż zasądzone w wyroku lub ugodzie sądowej w roku poprzedzającym okres zasiłkowy,
  • oraz zaświadczenie komornika o całkowitej lub częściowej bezskuteczności egzekucji alimentów, a także o wysokości wyegzekwowanych alimentów w roku poprzedzającym okres zasiłkowy
  • oświadczenie o wysokości pobranych świadczeń z funduszu alimentacyjnego w roku poprzedzającym okres zasiłkowy

Jeżeli członek rodziny pobierał w roku poprzedzającym okres zasiłkowy stypendia do wniosku o zasiłek rodzinny należy dołączyć:

  • zaświadczenie szkoły (uczelni) o wysokości pobranego stypendium;

Jeżeli nastąpiła utrata dochodu w roku poprzedzającym okres zasiłkowy do wniosku o zasiłek rodzinny należy dołączyć:

  • dokument potwierdzający utraty dochodu oraz datę utraty dochodu (np. świadectwo pracy)
  • miesięczną wysokość utraconego dochodu (np. PIT-11)

Jeżeli nastąpiło uzyskanie dochodu w roku poprzedzającym okres zasiłkowy do wniosku o zasiłek rodzinny należy dołączyć:

  • dokument określający wysokość dochodu uzyskanego przez członka rodziny oraz liczbę miesięcy, w których dochód był osiągany (np. zaświadczenie o okresie zatrudnienia i PIT 11)

Jeżeli nastąpiło uzyskanie dochodu po roku kalendarzowym poprzedzającym okres zasiłkowy do wniosku o zasiłek rodzinny należy dołączyć:

  • dokument określający okres zatrudnienia oraz wysokość dochodu uzyskanego przez członka rodziny z miesiąca następującego po miesiącu, w którym dochód został osiągnięty

Dokumenty składane w poprzednim okresie zasiłkowym, które są aktualne nie są wymagane po raz kolejny z wyjątkiem odpisu zupełnego aktu urodzenia dziecka.
Kopię dokumentów niezbędnych do przyznania prawa do świadczeń rodzinnych może uwierzytelnić podmiot realizujący świadczenia rodzinne, notariusz lub instytucja, która dokument wydała.
W przypadku, gdy okoliczności sprawy mające wpływ na prawo do świadczeń rodzinnych wymagają potwierdzenia innym dokumentem niż wymienione, podmiot realizujący świadczenia może domagać się takiego dokumentu.
Do wniosku o dodatek z tytułu opieki nad dzieckiem w okresie korzystania z urlopu wychowawczego należy dołączyć:

  • zaświadczenie pracodawcy albo oświadczenie (załącznik nr 10) o terminie i okresie, na jaki został udzielony urlop wychowawczy, oraz o co najmniej sześciomiesięcznym okresie pozostawania w stosunku pracy bezpośrednio przed uzyskaniem prawa do urlopu wychowawczego;
  • zaświadczenie organu emerytalno-rentowego albo oświadczenie (załącznik nr 11), że osoba ubiegająca się jest zgłoszona do ubezpieczeń społecznych;
  • imienny raport miesięczny osoby ubezpieczonej potwierdzający odprowadzanie składek na ubezpieczenia społeczne, z miesiąca poprzedzającego miesiąc złożenia wniosku o dodatek, w przypadku złożenia oświadczenia na załączniku nr 11;

Osoba samotnie wychowująca dziecko do wniosku o zasiłek rodzinny dołącza:

  • kopię odpisu prawomocnego wyroku sądu orzekającego rozwód lub separację (oryginał do wglądu);
  • kopię aktu zgonu małżonka lub rodzica dziecka (oryginał do wglądu);
  • aktualny odpis zupełny aktu urodzenia dziecka, w przypadku, gdy ojciec jest nieznany (kserokopia - oryginał do wglądu);
  • odpis wyroku oddalającego powództwo o ustalenie świadczenia alimentacyjnego (kserokopia - oryginał do wglądu);
  • orzeczenie sądu zobowiązujące jednego z rodziców do ponoszenia całkowitych kosztów utrzymania dziecka (kserokopia - oryginał do wglądu).

Osoba ubiegająca się o przyznanie dodatku do zasiłku rodzinnego z tytułu podjęcia przez dziecko nauki w szkole poza miejscem zamieszkania do wniosku o zasiłek rodzinny dołącza odpowiednio:

  • zaświadczenie szkoły albo oświadczenie (załącznik nr 13) o uczęszczaniu dziecka do szkoły poza miejscem zamieszkania
  • zaświadczenie albo oświadczenie (załącznik nr 14) potwierdzające tymczasowe zameldowanie ucznia poza miejscem zamieszkania;
  • inne dokumenty i oświadczenia niezbędne do ustalenia prawa do dodatku do zasiłku rodzinnego z tytułu podjęcia przez dziecko nauki w szkole poza miejscem zamieszkania.

Obowiązujące akty prawne
Ustawa z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych /t.j. Dz.U. z 2015 r. poz. 144 z późn. zm./.)
Rozporządzenie Ministra Pracy i Polityki Społecznej z dnia 3 stycznia 2013 roku w sprawie sposobu i trybu postępowania w sprawach o świadczenia rodzinne (Dz. U. z 2013 r., poz. 3)
Rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 10 sierpnia 2012 r. w sprawie wysokości dochodu rodziny albo dochodu osoby uczącej się stanowiących podstawę ubiegania się o zasiłek rodzinny oraz wysokości świadczeń rodzinnych (Dz. U. z 2012 r., poz. 959)
Rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 23 maja 2006 roku (Dz. U. Nr 95, poz. 661) w sprawie trybu przekazywania środków finansowych na wypłaty świadczeń rodzinnych oraz sposobu sporządzania sprawozdań rzeczowo-finansowych
Rozporządzenie Ministra Zdrowia z dnia 14 września 2010 r. w sprawie formy opieki medycznej nad kobieta w ciąży, uprawniającej do dodatku z tytułu urodzenia dziecka oraz wzoru zaświadczenia potwierdzającego pozostawanie pod ta opieką (Dz. U. Nr 183, poz. 1234)
Rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 27 sierpnia 2015 r. w sprawie wysokości dochodu rodziny albo dochodu osoby uczącej się stanowiących podstawę ubiegania się o zasiłek rodzinny i specjalny zasiłek opiekuńczy, wysokości świadczeń rodzinnych oraz wysokości zasiłku dla opiekuna (Dz. U. z 2015 poz. 1238)




Drukuj | Wyślij | Czytane: 8605 |